Ένα τραγούδι για τον Κων. Σφακιανάκη του Νικ. Κυπριγιώτη που αναφέρεται ως εμπειρικός θεραπευτής και μάγος(!!!) από τον Μ. Πυτικάκη

Μνημόσυνο του Κωνσταντίνου Σφακιανάκη στο Βραχάσι.
Πηγή: Βραχασώτικο Σπίτι

Πριν λίγο καιρό(ΕΔΩ) είχαμε αναδημοσιεύσει ένα ποίημα που είχε ανασύρει η αγαπητή φίλη Γεωργία Λαζαράκη.
Ένα ποίημα του Νικ. Κυπριώτη από το Βραχάσι για τον οπλαρχηγό των έξι ανατολικών επαρχιών της Κρήτης και συγχωριανό μας Κωνσταντίνο Σφακιανάκη:

Μέρος πρώτον

Πάσα ταχυά με τη δροσιά π' ανοίγει το λουλούδι
αφουκραστείτε να σας πω το νέϊκο τραγούδι.
Τραγούδι να το μάθετε τραγούδι να το λέτε
τον Κωσταντή το Σφακιανό να κάθεστε να κλαίτε.
Όπου αρχηγός εγίνηκε κι έφερε το τερτίπι
ήφερε τα προνόμια στη σκλαβωμένη Κρήτη.
Όλοι τον εγνωρίζανε, οι Κρητικοί, πατέρα
γιατί έκανε τα σχέδια και τα ' βγάνε και πέρα.
Αν πήτε τα παιδάκια ντου χώρες, χωριά κρατούνε
κι όσοι τον εγνωρίσανε, όλοι τον συχωρούνε.
Ποτέ ντου δεν εμούτισε να δώσει τ' άρματα ντου
αφουκραστείτε να σας πω τα κατορθώματα ντου.
Στα εξήντα έξη άρχιξε πόλεμο στην Τουρκία
και επολέμα την τουρκιά για την ελευθερία.
Πόσες φορές εξώμεινε στα όρη μέσ το χιόνι
και λεοντάρι γίνηκε τσοι Τούρκους να ζυγώνει.
Βραχασωτάκια ήσυρνε. .........άγρια λεοντάρια
και παλικάρια ήσανε όλα Αντρειωμένα
είναι καιρός, πάρα πολύς, που είναι ποθαμένα.
Πρώτα ' κανε τη δέηση κι ύστερα την καβάλα
Τετράδη και Παρασκευή ποτέ του δεν εχάλα.
Σαν ήθελε να κατεβεί εις τση Τουρκιάς τα μέρη
Τούρκους πολλούς εσκώτωνε σ' εκείνο το σεφέρι.

Τον Ιωάννη είχενε το πρώτο ντου παιδάκι
και επολέμα την Τουρκιά ωσάν παλικαράκι.

Μέρος δεύτερον

Το Αντωνιό αρμάτωσε πάει να πολεμήσει
( και ) την Τουρκιά αδυνατά ο πίσω να γυρίσει.
Το Μανωλιό του Σφακιανού που ήτονε παιδί ντου
ακούσετε να σάσε πω πως ήταν η όρεξη ντου:
Πατέρα δα νικήσωμε όλοι να πολεμούμε
για την πατρίδα τη γλυκειά όλοι να σκοτωθούμε .
Όλοι θα πολεμήσωμε όλοι για την Ελλάδα
γιατί ' χομε μές στην καρδιά μία μεγάλη λάβρα .
Πόλεμο ας βαστάξωμε και ας χαθούμε όλοι
την Κρήτη την ερήμαξαν απού ταν περιβόλι.ν
Αυτοί απού ανέφερα, όλοι ' ναι ποθαμένοι
όλοι ενταφιάστηκαν, ας είν' συχωρεμένοι.
Σαρανταπέντε κλείσανε που ' ναι αποθαμένος
ο Κωνσταντίνος Σφακιανός, ας είν' συχωρεμένος.
Τον καιρό που ετάφηκαν παίζανε μπαταρία
κι όσοι τους εγνωρίσετε, πέστε μια μακαρία.
Μα είναι τώρα ζωντανός ο γιός του ο Μιχάλης
και θέλησε τα λείψανα στον τόπο ντου να πάει.
Με μάρμαρα τον τάφο του θέλει να τελειώσει
πολλά έπαθε ο Μιχάλης μας για να το κατορθώσει .
Επόθανε ετάφηκε η τιμημένη βιόλα
όχι πως σας το λέω ' γω , στο φανερό ' ναι κιόλα.
Όταν τον εστολίζανε κι' εβάναν τα καρτσόνια
τι νόστιμα που ήσανε τα όμορφα ντου πόδια.
Κι' όταν τον εστολίζανε κι έβαναν το γελέκο
σαν ζωντανός εφαίνουντο μέσα στο καδελέτο .
Στο μάρμαρο ντου έγραψε το έτος το παιδί ντου
Χρήματα ξόδεψε πολλά, ας έχει την ευχή ντου.


Τις πληροφορίες μας γι αυτό το ποίημα συμπλήρωσε, ο άλλος αγαπητός μου φίλος Γιάννης Τσιχλής ο οποίος με ενημερώνει σχετικά:

"Το βρήκα στο βιβλίο του Μανόλη Πιτυκάκη "Δημοτικά Τραγούδια στην Ανατολική Κρήτη" (Νεάπολις Κρήτης - 1975) με τον εξής πρόλογο του Πιτυκάκη: 
"Ο Νικ. Κυπριώτης, που υπογράφει το τραγούδι τούτο, γνωστός στην περιοχή Μεραμβέλλου σαν εμπειρικός θεραπευτής και μάγος, με τον οποίον ασχολήθηκα στο περιοδικό μου "Δρήρος" (χρόνος Α' 1937) μου είχε χαρίσει τότες ένα χειρόγραφο "τεφτέρι" του με διάφορα γιατροσόφια κλπ. ορισμένα από τα οποία δημοσιεύτηκαν την εποχήν εκείνη. 
Μέσα στο αρκετά καλογραμμένο χειρόγραφο βρήκα κι ένα φύλλο χαρτίδιπλωμένο στα τέσσερα, φθαρμένο και στραπατσαρισμένο, με το τραγούδι τούτο. 
Ο γραφικός χαρκτήρας φαίνεται δικός του, οι στίχοι όμως αμφιβάλλω αν ανήκουν στον ίδιο ή σε κανέναν άλλον άγνωστο ποιητάρη που του το υπαγόρευσε. 
Αποκλείω την αντιγραφή, αφ' ενός γιατί δεν είναι χωρισμένο στίχους και αφ' ετέρου γιατί τα ορθογραφικά λάθη είναι αφόρητα, έτσι που αναγκάζομαι να το δημοσιεύσω διορθωμένο, χωρίς όμως καμμιάν απολύτως προσθήκη ή αφαίρεση. 
Από το στίχο 39 τεκμαίρεται πως γράφτηκε στα 1935 αφού ο Κ. Σφακιανάκης απέθανε στο 1890."

Να προσθέσουμε ότι εκείνη την εποχή κατά την οποία τεκμαίρεται ότι γράφτηκε το στιχούργημα αυτό, ήταν η εποχή που χτιζόταν ο τάφος του Σφακιανάκη στο Βραχάσι προκειμένου να επαναπατριστούν τα οστά του στη γενέτειρα γη το 1936. 
Κάθε χρόνο άλλωστε γινόταν αρχιερατικό μνημόσυνο στη μνήμη του Κ. Σφακιανάκη στο Βραχάσι.



Η φωτογραφία αυτή μας στάλθηκε από τον Γιώργο Λεβεντογιάννη. Πρόκειται για μια αναμνηστική φωτογραφία στις 12 Ιουλίου 1936 μετά από το Αρχιερατικό μνημόσυνο για τον Κωνσταντίνο Σφακιανάκη και επ' ευκαιρία της κατάθεσης του θεμέλιου λίθου του Ιερού Ναού των Τριών Ιεραρχών, της μεγαλης εκκλησίας στο Βραχάσι.

Σημείωση Ιστολογίου: Είναι αξιομνημόνευτη η πληροφορία για τον Νικ. Κυπιργιώτη. Μαθαίνουμε ότι ήταν θεραπευτής και γνώστης των βοτάνων.
Είχε τη φήμη ότι ήταν από τους ελάχιστους στην Κρήτη που γνώριζε και που έκανε το Νταβέτι.
Τί ήταν όμως το Νταβέτι;  Ήταν μια μυστικιστική τελετή.
Στην Κρήτη, τα σκοτεινά χρόνια της Τουρκοκρατίας και αμέσως μετά, φαίνεται πως νταβέτι χρησιμοποιούσαν αρκετοί μαύροι μάγοι: ως νταβεκλήδες μαρτυρούνται, στην ανατ. Κρήτη, ο Κυπριγιώτης από το Βραχάσι, ο Χατζή Σπυρίδος από το Μοχό, ο Κοτσιφάλης από τις Βρύσες, ο Κοζύρης από τις Μουρνιές και «ο παπά Μπίμπος, αν και παπάς»
(βλ. Μανώλη Πιτυκάκη, «Ο Κυπιργιώτης», περιοδικό Δρήρος, Μηνιαίο Λαογραφικό-Ιστορικό-Λογοτεχνικό περιοδικό, Νεάπολις Κρήτης, έτος Α΄, 1937-8, σελ. 68-71, και Μανώλη Παπαδογιάννη, «Το Νταβέτι - μαγική τελετή στην Κρήτη», περιοδικό Κρητική Εστία, τευχ. 189, Δεκέμβριος 1968, σελ. 539-542).

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Η ιστορία της Μαρίας Λιουδάκη από τη Λατσίδα ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή την τανία "Το τελευταίο σημείωμα"

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ψήφισμα Βραχασωτών για το κλείσιμο των Γραφείων της Δημοτικής Κοινότητας

Συνέντευξη του Μανόλη Γιανναδάκη στο ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ για την έκθεση χαρακτικής που ανοίγει σήμερα 4 Αυγούστου 2017 στο Βραχάσι με θέμα τον Ερωτόκριτο

Βραχασώτικες Ιστορίες: Η δημοσκόπηση του "χασαπόχαρτου" του ...Αρισμαρή!

Ο Σταυρός και τι σηματοδοτεί στο Σελλινάρι

O Γιώργης Ξυράφης στο Σίσι φτιάχνει μοναδικά μουσικά όργανα παραδοσιακής μουσικής!!!

Σπύρος Σουλαδάκης: Ένας πιανίστας με καταγωγή από το Βραχάσι